قهوه سید محمدقیمت قهوه از بورس جهانی تا فاکتور تو
بورس، دلار و مسیر واردات؛ سه چیزی که عدد روی لیست قیمت را میسازند
قیمت دان قهوه سه لنگر دارد: بورس جهانی، نرخ دلار آزاد و هزینهی مسیر واردات. تغییر دلار ظرف چند روز در لیستها دیده میشود، تغییر بورس کندتر. پس «قیمت قهوه امروز» یک عدد ثابت نیست؛ عددی است با تاریخ، و تاریخش از خودش مهمتر است.
قیمت قهوه از کجا شروع میشود
جواب کوتاه: از دو تالار معامله. عربیکا در نیویورک قیمت میخورد و روبوستا در لندن. معیار عربیکا قرارداد آتیِ «کافی سی» است، همان عددی که خبرها به آن میگویند قیمت جهانی قهوه.
آن عدد به دلار برای هر پوند وزنی نوشته میشود، نه برای کیلو. در تیر ۱۴۰۵ بین ۳٫۲۰ تا ۳٫۵۰ دلار بر پوند بالا و پایین رفت. سال قبلترش کف بازار ۲۳۹ سنت بود و سقفش ۴۳۸ سنت؛ یعنی قیمت تقریبا دو برابر شد و برگشت.
دو تله در خواندن همین عدد هست. اول واحد: یک پوند وزنی کمتر از نصف کیلوست، پس هر کس عدد بورس را مستقیم به کیلو تعمیم بدهد، حساب را نصف میبیند. دوم جنس: آن قیمت برای قهوهی سبز است، یعنی دان خامِ نرستشده در بندر. دانی که تو میخری رست شده، بستهبندی شده و مسیر آمده است.
نکتهی سوم هم بگویم چون کمتر گفته میشود. بورس عربیکا و بورس روبوستا دو بازار جدا هستند و همیشه با هم بالا و پایین نمیروند. سالی که عربیکا رکورد میزند، ممکن است روبوستا آرامتر باشد؛ برای کسی که میکس میخرد، همین جدایی فرصت است.
این دامنه را جدی بگیر. کسی که با قیمت پارسال برای امسال بودجه میبندد، وسط سال به دیوار میخورد.
چرا قیمت جهانی بالا رفت
مقصر اصلی برزیل است، بزرگترین تولیدکنندهی دنیا. برداشت ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ تا اول تیر فقط ۵۲ درصد پیش رفته بود. همین تاریخ سال قبل ۶۰ درصد بود و میانگین پنجساله ۵۵ درصد. برداشت که عقب بیفتد، عرضه دیر میرسد و خریدار جهانی برای همان مقدار بیشتر میدهد.
خشکسالی و یخبندان مزرعههای برزیل را زد. همانجا هم تمام نشد: هزینهی حمل و گرههای زنجیرهی تامین در چند سال اخیر از عوامل اصلی گرانی جهانی بودهاند.
طرف تقاضا هم بیکار نبوده. تقاضای قهوه در ایران در یک سال گذشته ۴۰ درصد رشد کرده است. تولید جهانی کم، مصرف داخلی بیشتر: دو فشار روی یک مسیر.
اینجا یک نکتهی خلاف انتظار هست. بازار داخلی همیشه با بورس همقدم نیست، چون فروشندهها مدتی از موجودی انبار میفروشند. جهش بورس امروز، خودش را چند هفته بعد نشان میدهد.
دلار روی فاکتور تو چه میکند
قهوهی سبز در بازار جهانی به دلار آمریکا معامله میشود. تمام. هر ارز محلی که ضعیفتر شود، همان مقدار قهوه گرانتر تمام میشود.
اثرش زودتر از بندر شروع میشود. کود شیمیایی هم دلاری قیمت میخورد و در یکی از دورههای تضعیف ارز، هزینهی کود برای کشاورز ۵۰ درصد بالا رفت. یعنی دلار هم روی هزینهی تولید اثر میگذارد، هم روی هزینهی واردات.
خریدارهای بزرگ برای این نوسان ابزار دارند. با قراردادهای ارزی بلندمدت نرخ را برای بخشی از خرید سالانهشان قفل میکنند؛ اسم فنیاش هج است، یعنی بیمهکردن قیمت. کافهی کوچک چنین ابزاری ندارد، ولی میتواند سفارش را منظم و کوتاهفاصله بگیرد تا یک جهش ارزی کل موجودی سالش را گران نکند.
تفاوت مهمی را هم بگذار روی میز. جهش ارزی و جهش بورس دو چیز جدا هستند و مثل هم روی قیمت نمینشینند. بار قهوهای که ماه پیش ترخیص شده، هزینهی ارزیاش قبلا پرداخت شده است؛ بار بعدی است که با نرخ جدید میآید. جهش دلار هم به همین دلیل بر همهی قفسهها اثر یکسان نمیگذارد.
ما واردکنندهایم و رست در مبدا انجام شده است. به واردکننده وصلیم و قیمتها را روزانه بهروز میکنیم؛ پلههای عمده هم روی صفحهی فروش عمده شفاف نوشته شدهاند. مسیر بار و هزینههای ترخیص را جداگانه در واردات قهوه به ایران باز کردهایم.
کدام عامل بیشتر اثر دارد
اگر بخواهی عاملها را به ترتیب وزنشان بچینی، ترتیب این است: عرضه و تقاضای جهانی، نرخ ارز، کیفیت و درجهبندی دان، و بعد حملونقل و لجستیک. دو عامل اول تعیین میکنند سطح قیمت کجا باشد؛ دو عامل بعدی تعیین میکنند تو در آن سطح کجا بایستی.
مهمتر از ترتیب، سرعت است. یک شوک قیمتی با یک ریتم روی همهی لیستها نمینشیند:
کار عملیاش برای تو این است: سفارش را به خبر گره نزن. تا خبر گرانی جهانی به لیستها برسد، ممکن است هفتهها بگذرد؛ و تا آن موقع سفارش دادن با نرخ امروز هنوز منطقی است.
عربیکا و روبوستا؛ فاصله ثابت نیست
روبوستا در بازار کالایی جهانی تقریبا نصف عربیکا قیمت دارد. دلیلش کیفیت پایینتر نیست؛ درخت روبوستا مقاومتر است، در ۲ تا ۳ سال محصول میدهد و نگهداریاش دردسر کمتری دارد.
| عربیکا | روبوستا | |
|---|---|---|
| کافئین | ۱٫۲ تا ۱٫۵ درصد | ۲٫۲ تا ۲٫۷ درصد |
| طعم | شیرین و میوهای | تلخ و خاکی |
| زمان باردهی درخت | کندتر و شرطدارتر | ۲ تا ۳ سال |
| قیمت جهانی | پایهی بازار | حدودا نصف عربیکا |
از کل تولید دنیا حدود ۶۰ درصد عربیکاست و ۴۰ درصد روبوستا. این ترکیب توضیح میدهد چرا خبر بد در مزرعههای عربیکای برزیل، بیشتر از خبر بد ویتنام سر زبانها میافتد.
در ایران هم عربیکای تجاری این روزها حدود دو برابر روبوستا درمیآید، ولی در دورههایی این فاصله خیلی کمتر بوده. نتیجهی عملی برای تو: نسبت بهصرفهی میکس هر دوره فرق میکند. اگر منوی شیری داری و روبوستا ارزان است، بالا بردن سهم روبوستا هم کرما را پرتر میکند هم هزینه را پایین میآورد. سهم بهینه را با حساب مصرف ماهانه در راهنمای خرید عمده قهوه برای کافه پیدا میکنی.
چرا یک جنس چند قیمت دارد
یک جنس واحد بین کانالهای فروش تا ۹۰ درصد اختلاف قیمت دارد. نمونهی روشنش سانتوس برزیل است که در لیستهای عمومی از حدود ۲٫۲ تا ۴٫۲ میلیون تومان بر کیلو نوشته میشود.
پلهها بیدلیل نیستند. انبار و بستهبندی و کارِ هر مرحله هزینهی خودش را دارد. زنجیرهی جهانی هم همین شکل است. دان سبز کیلویی ۵ تا ۸ پوند انگلیس در بندر تحویل میشود؛ همان دان بعد از رست کیلویی ۲۰ تا ۴۰ پوند میرود.
سهم کشاورز از قیمت فنجان، حدود دو و نیم درصد است.Green Coffee Collective
حساب فنجان هم گویاست. از یک فنجان تخصصیِ ۳٫۵۰ پوندی، ارزش دان خام فقط ۱۰ تا ۲۰ پنی است. باقی پول خرج رست و توزیع و خردهفروشی میشود. پس وقتی قهوهی خوب گران به دستت میرسد، بیشتر پول را بابت مسیر دادهای، نه بابت خود دان.
دان سبز از رستشده ارزانتر است و این دو دلیل دارد. رست حدود ۱۶ درصد از وزن دان کم میکند، پس یک کیلو سبز کمتر از یک کیلو دان رستشده میشود. کارمزد رست و بستهبندی هم رویش مینشیند. رست دان ما در مبدا انجام میشود و ما در ایران رست نمیکنیم.
فرق قیمت سبز و رستشده تمامش سود نیست؛ بخش خوبی از آن آب و وزنی است که در حرارت رفته. کسی که این را نداند، فکر میکند با خرید سبز نصف پول را نگه داشته.
قاعدهی خلاف انتظار هم همینجاست: گرانتر بودن یک دان همیشه به معنی خام گرانتر نیست. وقتی سراغ قهوهی تخصصی میروی، بیشترین بخش قیمت به توزیع و رست و فروش میرود، نه به کیفیت خام. دو دانِ با قیمت خامِ نزدیک میتوانند روی قفسه دو نرخ خیلی دور داشته باشند.
لیست قیمت را چطور بخوانی
قبل از مقایسه، چهار کار کن. پنج دقیقه وقت میبرد و جلوی خرید اشتباه را میگیرد.
- واحد را یکسان کن
بعضی لیستها ریالی مینویسند و بعضی تومانی. همه را به تومان برگردان.
- وزن بسته را پیدا کن
نرخ بستهی ۲۵۰ گرمی و گونی ۵ کیلویی کنار هم بیمعنی است. هر دو را به کیلو برگردان.
- تاریخ بهروزرسانی را ببین۱ دقیقه
عدد بدون تاریخ ارزشی ندارد. بعضی صفحههای «قیمت روز» ماهها دستنخورده ماندهاند.
- موجودی را چک کن
نرخ جنس تمامشده گاهی از دورهی قبل روی صفحه میماند و لنگر ذهنی غلط میسازد.
تصمیم آخر را هم برایت میگیرم: اگر مصرف ماهانهات مشخص است، سفارش کوچک و منظم از قیمت پایینترِ یک خرید بزرگ بهتر است. قهوهی رستشده جنس ماندنی نیست و نوسان قیمت هم با خرید منظم پخش میشود.
- بورس جهانی قهوهICE Coffee C
- قرارداد آتی که معیار قیمت عربیکا در نیویورک است؛ روبوستا بورس لندن را دارد.
- قهوهی سبزGreen coffee
- دان خامِ نرستشده؛ قیمتهای خبرها برای همین جنس است.
- هجHedging
- قفلکردن نرخ ارز یا قیمت برای بخشی از خرید آینده، برای کمکردن ریسک.
- درجهبندیGrading
- رتبهی کیفی دان بر اساس استاندارد؛ روی قیمت همان خاستگاه اثر میگذارد.
سوالات پرتکرار
- چرا قیمت قهوه گران شده؟
- دو دسته دلیل دارد. جهانی: خشکسالی و یخبندان برزیل، عقبافتادن برداشت و گرانشدن حمل. داخلی: وابستگی به واردات، نرخ دلار و رشد ۴۰ درصدی تقاضا در یک سال.
- قیمت قهوه امروز را از کجا ببینم؟
- برای عدد جهانی، قرارداد آتی کافی سی را ببین. سراغ لیست فروشندهای برو که تاریخ بهروزرسانی دارد. قیمتهای ما روزانه بهروز میشود.
- فرق قیمت عمده و خرده چقدر است؟
- برای یک جنس واحد بین کانالهای مختلف تا ۹۰ درصد اختلاف دیده میشود. پلهی عمده پایینترین قیمت را دارد، ولی حداقل سفارش میخواهد.
- عربیکا بخرم یا روبوستا؟
- به منو نگاه کن، نه به اسم. برای نوشیدنی شیری و کرمای پرتر، سهم روبوستا را بالا ببر؛ برای فیلتر و تکخاستگاه، عربیکا. روبوستا ارزانتر است و کافئین بیشتری دارد.
- دان سبز بخرم که ارزانتر است؟
- فقط اگر رستر داری. سبز حدود ۱۶ درصد در رست وزن کم میکند و کار رست هم هزینهی خودش را دارد. برای کافه، دان رستشده بهصرفهتر درمیآید.
- Trading Economics, Coffee futures price
- MacroMicro, Coffee collection (Brazil harvest progress)
- Green Coffee Collective, The coffee supply chain
- Perfect Daily Grind, Exchange rates and coffee prices
- Mastering Coffee, Arabica vs Robusta
- اکو ایران، قیمت جهانی قهوه چطور به بالاترین حد رسید
- لیست قیمت عمومی بوناس
- لیست قیمت عمومی کافیا